Volledig funderingsonderzoek (Fase 2): proefsleuf en sondering

Een volledig funderingsonderzoek (Fase 2) is de meest gedetailleerde en gezaghebbende vorm van funderingsonderzoek in Nederland, en de vorm die vrijwel altijd wordt vereist voor gemeentelijke subsidie of het landelijke Fonds Duurzaam Funderingsherstel. Dit artikel legt uit wat er tijdens dit onderzoek daadwerkelijk gebeurt.

Waarom Fase 2 nodig is naast een QuickScan of bureauonderzoek

Een QuickScan of bureauonderzoek geeft een eerste, waardevolle risico-inschatting, maar is gebaseerd op bestaand archiefmateriaal en (hooguit) een visuele inspectie. Geen van beide vormen toont de daadwerkelijke, fysieke staat van de paal of het funderingstype zelf. Voor die zekerheid is fysieke toegang tot de fundering nodig — en dat is precies wat Fase 2-onderzoek toevoegt.

De proefsleuf: de kern van het onderzoek

Een proefsleuf is een kleine, gecontroleerde opgraving direct naast de gevel, tot op de diepte van de funderingsbalk of de paalkop. Deze sleuf wordt met de hand of met licht materieel gegraven, doorgaans op één of enkele plekken rond de woning die representatief worden geacht voor de funderingsstaat als geheel. Zodra de paalkop of funderingsbalk is blootgelegd, kan de onderzoeker direct beoordelen:

• Of er sprake is van zichtbare paalrot (aangetast, vezelig of donker verkleurd hout) en hoe ver deze aantasting zich uitstrekt
• De actuele grondwaterstand op het moment van onderzoek, ten opzichte van de paalkop — de kernvraag bij paalrot in veengebied
• De conditie van het metselwerk en de funderingsbalk zelf, los van de paal

Bij twijfel over de mate van aantasting wordt vaak een klein monster van het houten paalmateriaal genomen voor laboratoriumanalyse, waarmee onderscheid gemaakt kan worden tussen schimmelaantasting (zwam, veroorzaakt door zuurstof) en bacteriële aantasting (een langzamer proces dat ook onder water kan optreden).

Aanvullende technieken: boringen en sonderingen

Naast of in plaats van een proefsleuf kan een sondering worden uitgevoerd: een grondmechanisch onderzoek waarbij een conus onder druk de grond in wordt gedrukt, om de opbouw en draagkracht van de bodemlagen in kaart te brengen zonder dat er een paal wordt blootgelegd. Dit is met name relevant bij een fundering op staal (zie ons artikel over kleigrond en zettingsgevoeligheid), waar niet een paal maar de grond direct onder de funderingsstrook het te onderzoeken element is.

Een grondboring gaat dieper dan een proefsleuf en geeft inzicht in de gelaagdheid van de ondergrond op grotere diepte — relevant om te bepalen tot welke diepte een eventuele nieuwe paal (zie onze pagina over stalen buispalen) zou moeten worden aangebracht.

Hoeveel proefsleuven zijn er nodig?

Het aantal proefsleuven hangt af van de grootte van de woning en de mate waarin de funderingsstaat naar verwachting varieert. Bij een kleinere rijtjeswoning kan één proefsleuf, gecombineerd met de kennis dat vergelijkbare woningen in dezelfde straat een vergelijkbare fundering hebben, voldoende representatief zijn. Bij een groter of vrijstaand pand, of bij een woning waar eerdere gedeeltelijke aanpassingen zijn gedaan, wordt vaker gekozen voor meerdere sleuven op verschillende gevels om een representatiever beeld te krijgen.

Bij onderzoek van een heel bouwblok of VvE (zie onze pagina over VvE en funderingsherstel) kan één proefsleuf soms representatief worden geacht voor meerdere aansluitende woningen met een vergelijkbare bouwgeschiedenis, wat de kosten per eigenaar verlaagt.

Na de proefsleuf: herstel van de opgraving

Na afronding van de inspectie wordt de proefsleuf weer gedicht en de bestrating of beplanting hersteld. Dit is standaard onderdeel van het onderzoekstraject en zit doorgaans in de offerte van het onderzoeksbureau inbegrepen — vraag dit bij twijfel expliciet na voordat u een offerte accepteert.

Wat u na afloop in handen krijgt

Een Fase 2-onderzoek resulteert in een rapport met een onderbouwd oordeel over het huidige funderingstype, de mate van aantasting, een inschatting van de resterende technische levensduur, en — indien relevant — een eerste richting voor geschikte hersteltechnieken. Dit rapport is de basis voor zowel een offerte bij een funderingsaannemer als een aanvraag bij een gemeentelijke subsidieregeling of het Fonds Duurzaam Funderingsherstel.

Gerelateerd

Bekijk ook onze artikelen over de QuickScan en het bureauonderzoek, de lichtere onderzoeksvormen, of lees hoe u een funderingsrapport leest en gebruikt. Ga terug naar het overzicht van funderingsonderzoek.